چالاکییەکان

بە مەبەستی بەرزکردنەوەی ئاستی هۆشیاری تەندروستی و گرنگیدان بە سەلامەتی خانمان لە مانگی هۆشیاریی شێرپەنجەی مەمکدا، سیمینارێکی تایبەت بە هاوبەشی لەگەڵ یەکێتی ژنانی پێنجوێن لە هۆڵی پەروەردەی پێنجوێن بەڕێوەچوو. لە سیمینارەکەدا تیشک خرایە سەر هۆکارەکان، نیشانە سەرەتایییەکان، ڕێگاکانی خۆپارێزی و گرنگیی پشکنینی پێشوەختە بۆ دەستنیشانکردنی نەخۆشییەکە، کە هۆکارێکی سەرەکییە بۆ سەرکەوتنی چارەسەر و پاراستنی ژیانی تووشبووان. لە کۆتایی چالاکییەکەدا و بە شێوەیەکی کرداری، پشکنینی خۆجێی و سەرەتایی لەلایەن کەسانی شارەزاوە بۆ بەشێک لە خانمانی ئامادەبوو ئەنجامدرا بە ئامانجی دڵنیابوونەوە لە تەندروستییان و فێرکردنی شێوازی پشکنینی خودی.

ئەمڕۆ، دوای ٦ ڕۆژ لە هەوڵ، فێربوون و بەدەستهێنانی زانیاری نوێ، خولی مۆنتاژمان کۆتایی پێهێنا. خوولێکی تەواو جیاواز و پڕ لە سوود بوو، بەڕاستی ئەزموونێکی تایبەت بوو بۆ پێشخستنی تواناکانمان لە دنیای مۆنتاژدا. سوپاس و پێزانینی تایبەت بۆ مامۆستای بەڕێز (یادگار محمود) بۆ دڵسۆزی، ماندووبوون و ئەو هەموو زانیارییە بەنرخەی پێشکەشی کردین. ماندوو نەبیت و هەمیشە سەرکەوتوو بیت ئەوەی لرم خولەدا جیاوازبوو شێوازی تاقیکردنەوەکەیبوو کە هەر فێرخوازێک هاوکاری هاوڕێکەی بکردایە خۆی تاقیکردنەوەی ئەنجام نەدەدا و دەبووە خاوەنی بڕوانامە بە پلەی باڵا.

لە چوارچێوەی چالاکییەکانی پڕۆگرامی پێنجوێن شاری فێربوون و بە هەماهەنگی لەگەڵ بەڕێوەبەرێتیی پەروەردەی پێنجوێن، خولی نێودەوڵەتیی پەروەردەیی، جەستەیی و دەروونی لەژێر ناونیشانی بەرد و ئاو بۆ مامۆستایانی پەروەردەی وەرزشی سنوورەکە بەڕێوەچوو. خولەکە بە سەرپەرشتیی خاتوو بێریڤان جەمال حەمەسەعید، ڕاهێنەر و ڕاوێژکاری نێودەوڵەتی لە پەیمانگای هۆڵەندیی GADKU پێشکەش کرا. لە کەشێکی پڕ لە وزە، کارلێک و پراکتیکیدا، تیشک خرایە سەر بەهێزکردنی تواناکانی مامۆستایان و چۆنیەتیی دروستکردنی هاوسەنگییەکی پتەو لە نێوان تەندروستیی جەستەیی و ئارامیی دەرووندا، لە ڕێگەی مێتۆدی نوێی ڕاهێنان و جووڵەی وەرزشییەوە. دەستەی بەڕێوەبردنی پڕۆگرامی پێنجوێن شاری فێربوون، سوپاس و پێزانینی تایبەت ئاراستەی بەڕێوەبەرێتیی پەروەردەی پێنجوێن دەکات بۆ پشتیوانیی بەردەوام و هەماهەنگیی هەمیشەییان لە سەرخستنی تەواوی کار و چالاکییەکانی پڕۆگرامەکەدا. هاوکات، دەستەی بەڕێوەبردن سوپاس و پێزانینی تایبەت ئاراستەی هۆبەی چالاکیی وەرزش و دیدەوانیی بەڕێوەبەرێتیی پەروەردەی پێنجوێن دەکات، بۆ هەوڵ، ماندووبوون و ڕۆڵی کاریگەریان لە ڕێکخستن و سەرخستنی ئەم خولە گرنگەدا.

ئەمڕۆ، پڕۆگرامی پێنجوێن شاری فێربوون (بەشی تەندروستی) بە مەبەستی دروستکردنی هەماهەنگی و پتەوکردنی کاری هاوبەش، لەگەڵ یەکێتی ژنانی کوردستان ـ نوێنەرایەتی پێنجوێن کۆبووەوە. لە میانی کۆبوونەوەکەدا، هەردوولا ڕێککەوتن لەسەر ئەنجامدانی هەڵمەتێکی فراوانی هۆشیاری و پشکنینی پێشوەختەی شێرپەنجەی مەمک بۆ ژنانی سنوورەکە. ئامانجی ئەم هەڵمەتە بەرزکردنەوەی ئاستی هۆشیاریی تەندروستیی خانمانە و تەنها لە پشکنیندا کورت نابێتەوە؛ بەڵکو هاندەرێکە بۆ چەسپاندنی کولتووری پشکنینی خودی، گرنگیدان بە تەندروستیی گشتی و سەردانی بەردەوامی پزیشک بۆ دەستنیشانکردنی پێشوەختە. لە چوارچێوەی چالاکییەکەدا، پشکنینەکان بە شێوەیەکی بێبەرامبەر ئەنجام دەدرێن، هاوکات ڕێنمایی زانستی و زانیاریی پێویست دەربارەی نیشانەکان و شێوازی خۆپاراستن پێشکەش بە ئامادەبووان دەکرێت. هەردوو لایەن بانگەوازی سەرجەم خانمانی ناوچەکە دەکەن کە بەشداری کارا بکەن و ئەم هەنگاوە گرنگە بۆ پاراستنی تەندروستیی خۆیان و خێزانەکانیان بنێن. وردەکاریی بەڕێوەچوونی هەڵمەتەکە: ڕۆژ: پێنجشەممە بەروار: ٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (٢٠٢٦/١٠/٨) کاتژمێر: ٩:٠٠ی سەرلەبەیانی شوێن: هۆڵی بەڕێوەبەرێتیی پەروەردەی پێنجوێن

ئەمڕۆ بە سەرکەوتوویی یەکەم ڕۆژی خولی فێربوونی مۆنتاژمان دەست پێکرد، بە سەرپەرشتی و پێشکەشکردنی مامۆستا و ڕاهێنەری بەڕێز (یادگار محمود). لە یەکەم ڕۆژدا، بەشداربووان بە گڕوتین و ئارەزوویەکی زۆرەوە بەشدار بوون، و پێکەوە یەکەم هەنگاوەکانمان بەرەو شارەزابوون لە هونەری گێڕانەوەی چیرۆک لەڕێگەی ڤیدیۆ و تەکنیکەکانی مۆنتاژەوە. هیوای سەرکەوتن بۆ مامۆستای بەڕێز و سەرجەم فێرخوازانی ئازیز دەخوازین؛ چاوەڕوانی بەرهەم و کارامەیی ناوازەیان لێ دەکەین لە کۆتایی ئەم خولەدا.

لە چوارچێوەی هەوڵە نیشتمانی و ژینگەیییەکان بۆ پاراستنی سروشت و جوانترکردنی سیمای دەڤەرەکە، لەژێر چەتری پڕۆگرامی پێنجوێن شاری فێربوون و بە هاوئاهەنگیی دامەزراوە حکومی و ڕێکخراوەییەکان، هەڵمەتێکی فراوانی پاییزەی نەمامچاندن دەستی پێ کرد. ​ کۆبوونەوەی ستراتیژی بۆ داڕشتنی نەخشەڕێگا ​لە کۆبوونەوەیەکی تایبەت و فراواندا بە سەرپەرشتیی بەڕێز قایمقامی قەزای پێنجوێن و بە ئامادەبوونی بەڕێزان بەرێوەبەری ناحیەی گەرمک، فەرمانگە پەیوەندیدارەکان، گرووپی نەمام، ڕێکخراوی ملەکەوە و نوێنەرانی نەمامگەی سەرچنار، نەخشەڕێگای جێبەجێکردنی ئەم پڕۆژە گەورەیە داڕێژرا. ​بڕیارە ۳۰ هەزار نەمام بە چەند قۆناغێک لە ڕۆژانی داهاتوودا هاوردەی قەزاکە بکرێن و لەم شوێنە گشتی و گرنگانەدا بچێنرێن: ​سەنتەری پێنجوێن و هەردوو ناحیەی ناڵپارێز و گەرمک. ​قەراغ شەقامە سەرەکی و گشتییەکان بۆ رازاندنەوەی سیمای ڕێگاوبانەکان. ​پاوان و دارستانەکان بە مەبەستی زیادکردنی پانتایی سەوزایی. ​دابەشکردنی بەشێک لە نەمامەکان بەسەر هاووڵاتیاندا، بۆ ئەوەی هەر هاووڵاتییەکی خۆشەویست بەشداربێت لە سەوزکردنی دەوروبەری ماڵ و گەڕەکەکەی. ​ سوپاس و پێزانینی بێپایان بۆ دابینکەرانی نەمام لێرەدا بە پێزانینێکی قوڵەوە سڵاو و دەستخۆشی ئاراستەی سەرچاوە فەرمی و دابینکەرانی ئەم سامانە سەوزە دەکەین: ​سوپاس و پێزانینی بێپایان بۆ (وەزارەتی کشتوکاڵ و سەرچاوەکانی ئاو) و (بەڕێوەبەرایەتی دارستان و پاوانی سلێمانی) لە بەرامبەر دابینکردنی ئەم ڕێژە زۆرەی نەمام، هەروەها دەستخۆشییەکی گەورە و تایبەت ئاراستەی (نەمامگەی سەرچنار) و سەرجەم کارمەند و دڵسۆزانی دەکەین کە ئەرکی سەرپەرشتی، خزمەتکردن و گواستنەوەی نەمامەکانیان بەوپەڕی دڵسۆزییەوە لە ئەستۆ گرت. بەشداریکردنی ڕاستەوخۆتان لەم هەڵمەتەدا، دەستپێکێکی بەهێز و مایەی شانازییە بۆ سەرخستنی پڕۆژەکە.

ئەمڕۆ، خولی ڕاهێنانی تایبەت بە کارامەیی جەستەیی و دەروونی کە بۆ مامۆستایان و پەروەردەکاران ڕێکخرابوو، بە سەرکەوتوویی کۆتایی بە چالاکییەکانی هێنا. خولەکە بە سەرپەرشتی خاتوو بێریڤان جمال حمەسعید، ڕاهێنەر و ڕاوێژکاری نێودەوڵەتی لە پەیمانگای هۆڵەندی GADKU بەڕێوەچوو، کە بە شێوازێکی پڕ وزە، کارلێککارانە و پراکتیکی تیشکی خستە سەر بەهێزکردنی تواناکان و دروستکردنی هاوسەنگیی تۆکمە لە نێوان تەندروستیی جەستە و هێمنی و ئارامیی دەرووندا لە ڕێگەی ڕاهێنان و جووڵەی وەرزشییەوە. وانەکان بە گیانێکی چالاک و پڕجوڵەوە بەڕێوەچوون و لە مەراسیمی کۆتاییدا، بڕوانامەی نێودەوڵەتی فەرمی بەخشرایە سەرجەم بەشداربووان.

ئەمڕۆ بە سەرکەوتوویی یەکەمین ڕۆژی خولی تایبەتی (کارامەیی جەستەیی و دەروونی) بەڕێوەچوو، کە بە شێوازێکی پڕ لە زانیاری و بەسوود لە لایەن ڕاهێنەر (بێریڤان جەمال) پێشکەش کرا. ڕۆژی یەکەمدا تیشک خرایە سەر گرنگیی دروستکردنی هاوسەنگی لە نێوان تەندروستیی جەستە و ئارامیی دەروون، بەشداربووان بە جۆش و خرۆشەوە بەشدار بوون لە گفتوگۆ و ڕاهێنانە سەرەتایییەکاندا. دەستخۆشی لە خاتوو بێریڤان دەکەین بۆ پێشکەشکردنی وانەیەکی پڕ لە وزە و زانیاری، بە هیوای بەردەوامی و سوودمەندبوونی زیاتری بەشداربووان لە ڕۆژانی داهاتوودا.

لە چوارچێوەی گرنگیدان بە پەرەپێدانی تواناکانی کەرتی پەروەردە و بەرزکردنەوەی ئاستی زانستی و میتۆدی مامۆستایان، خولی بنەماکانی پەروەردە کە ماوەی دوو ڕۆژی خایاند، بە سەرکەوتوویی بۆ مامۆستایانی دڵسۆزی قوتابخانەکانی سنووری پێنجوێن کۆتایی پێهات. خولەکە بە شێوازێکی زانستی و هاوچەرخ لەلایەن مامۆستا بێریڤان جمال سعید (ڕاهێنەر و ڕاوێژکاری نێودەوڵەتی لە پەیمانگای هۆڵەندی GADAKU) پێشکەش کرا؛ تێیدا تیشک خرایە سەر بنەما سەرەکییەکانی پەروەردەی سەردەم، شێوازە نوێیەکانی مامەڵەکردن لەگەڵ فێرخوازان و پتەوکردنی پرۆسەی فێرکردن لە ناوەندەکانی خوێندندا. دەستخۆشی لە سەرجەم مامۆستایانی بەشداربوو دەکەین بۆ ئامادەبوونی چالاکانەیان لە هەردوو ڕۆژی خولەکەدا، بەو هیوایەی ئەم هەنگاوە ببێتە مایەی سوود و گەشەپێدانی زیاتری ئاستی پەروەردەیی لە دەڤەرەکەدا.

لە چوارچێوەی گرنگیدان بە پەرەپێدانی تواناکانی کەرتی پەروەردە و بەرزکردنەوەی ئاستی زانستی و میتۆدی مامۆستایان، خولی بنەماکانی پەروەردە بە سەرکەوتوویی بۆ مامۆستایانی دڵسۆزی قوتابخانەکانی سنووری پێنجوێن پێشکەش کرا. کە ماوەی خولەکە دوو ڕۆژە ئەمڕۆ یەکەم ڕۆژی خولەکە بوو خولەکە بە شێوازێکی زانستی و هاوچەرخ لەلایەن مامۆستا بێریڤان جمال سعید (ڕاهێنەر و ڕاوێژکاری نێودەوڵەتی لە پەیمانگای هۆڵەندی GADAKU) وترایەوە، کە تیایدا تیشک خرایە سەر بنەما سەرەکییەکانی پەروەردەی سەردەم، شێوازەکانی مامەڵەکردن لەگەڵ فێرخوازان و پتەوکردنی پرۆسەی فێرکردن لە ناوەندەکانی خوێندندا.

دەستپێکردنی فیستیڤاڵی پایزەی پێنجوێن بۆ بەروبوومی ناوخۆیی؛ سەکۆیەک بۆ ساغکردنەوەی ڕەنجی جوتیاران ئەمڕۆ پێنجشەممە لە نێو سروشتی دڵگیری پێنجوێن و لە پارکی لازۆ، کارەکانی فیستیڤاڵی پایزەی پێنجوێن بۆ بەروبوومی ناوخۆیی بە فەرمی دەستی پێکرد. فیستیڤاڵەکە وەک هەنگاوێکی گرنگ دێت بۆ بوژاندنەوەی کەرتی کشتوکاڵی دەڤەرەکە، بە بازاڕکردنی ڕەنجی دەستی جوتیاران و ناساندنی زیاتری بەرهەمە دەوڵەمەندە خۆماڵییەکان. ئەم کەرنەڤاڵە کشتوکاڵییە بە سەرپەرشتی قائیمقامیەتی قەزای پێنجوێن و بە بەشداریی کارای چەندین دامودەزگای حکومی، ڕێکخراوی ژینگەیی و مەدەنی بەڕێوەدەچێت. پڕۆگرامی پێنجوێن شاری فێربوون وەک هاوبەشێکی سەرەکی ڕۆڵ لە ڕێکخستنی فیستیڤاڵەکەدا دەبینێت، کە بە ئامادەبوونی زانا ڕەحمان، بەڕێوەبەری گشتیی پڕۆگرامەکە، کارەکانی دەستپێکرد. لایەنە بەشدار و هاوبەشەکان: سەرۆکایەتی شارەوانی پێنجوێن بەڕێوەبەرایەتی کشتوکاڵی پێنجوێن هۆبەی ڤێتێرنەری پێنجوێن پڕۆگرامی پێنجوێن شاری فێربوون ڕێکخراوەکانی: ملەکەوە بۆ پاراستنی ژینگە، جوتیارانی ئەفرێنەر، سەلامەتی خۆراک، و گروپی درەخت چالاکییەکانی فیستیڤاڵ بۆ ماوەی سێ ڕۆژ (١٧ تا ١٩ـی ئەیلوول) بەردەوام دەبێت، کە تیایدا کۆمپانیای الاطلس الاصيل سپۆنسەری دارایی و دەزگای میدیایی کوردسات سپۆنسەری میدیایی لە ئەستۆ گرتووە. فیستیڤاڵەکە دەرفەتێکی پڕبایەخ دەڕەخسێنێت تا هاووڵاتییان و گەشتیاران ڕاستەوخۆ لە جوتیارانەوە بەرهەمە سروشتی و ناوخۆیییەکان بەدەستبهێنن.

بە دروشمی دەنگت هێزی تۆیە؛ مەهێڵە ترس و دڵەڕاوکێ بێدەنگت بکات!، ئەمڕۆ بە سەرکەوتوویی کۆتایی بە خولی باڵای هونەری دەربڕین و وتاربێژی کارامە هات، کە لەلایەن پڕۆگرامی پێنجوێن شاری فێربوون ڕێکخرابوو. خولەکە بە مەبەستی شکاندنی بەربەستی ترس و دڵەڕاوکێی قسەکردن لەبەردەم جەماوەر، دروستکردنی کاریگەری لە سەکۆکاندا، و بەخشینی متمانەبەخۆبوون بە بەشداربووان بۆ ماوەی ٣ ڕۆژی چڕوپڕ لە هۆڵی پێنجوێن شاری فێربوون لە کتێبخانەی گشتی پێنجوێن بەڕێوەچوو. گرنگترین دەستکەوت و تەوەرەکانی خولەکە: ڕاهێنانی پراکتیکی و ڕاستەوخۆ لەسەر سەکۆ بۆ تێپەڕاندنی لەرزینی دەنگ و شڵەژان. بەدەستهێنانی کارامەییەکانی ڕاکێشانی سەرنجی گوێگر و بەهێزکردنی کەسایەتی لە کۆبوونەوەکاندا. هەڵسەنگاندنی زانستی و ورد بۆ ئاستی بەشداربووان و چۆنیەتی گەیاندنی پەیام بە شێوازێکی کاریگەر و باوەڕپێکەر. لە کۆتایی چالاکییەکەدا، لە پای بەشداریکردن و تەواوکردنی سەرکەوتووانەی خولەکە، بڕوانامەی بەشداریکردن بەسەر سەرجەم بەشداربوواندا دابەشکرا. هاوکات سوپاس و پێزانینی بێپایان ئاراستەی ڕاهێنەری نێودەوڵەتی، دڵسۆز و لێهاتوو مامۆستا محەمەد میرانی کرا بۆ هەوڵ و ماندووبوونی لە پێشکەشکردنی ئەم خولە بەسوودە. بە هیوای دەنگێکی دلێر و ئامادەییەکی هەمیشە بەهێز بۆ سەرجەم بەشداربووان لە سەرجەم سەکۆکانی ژیاندا.

بە سەرکەوتوویی و بە بەشداریی ژمارەیەک لە ئارەزوومەندانی بواری تەکنەلۆژیا و ژیریی دەستکرد، کۆتایی بە خولی پڕۆگرامسازیی پایسۆن و فێربوونی ئامێر (Machine Learning) هات. لەم خولە چڕ و پراکتیکییەدا کە بۆ ماوەی ٣ ڕۆژ بەردەوام بوو، بەشداربووان لە ئاستی بەکارهێنەری ئاساییەوە هەنگاویان بەرەو بوون بە دروستکەر و بەرهەمهێنەری تەکنەلۆژیا نا؛ بە کرداری ئاشنای شێوازی کارکردن، بیرکردنەوە و شیکاریکردنی داتاکان بوون لە ڕێگەی مۆدێلە زیرەکەکانەوە. تەوەرە سەرەکییەکانی خولەکە پێکهاتبوون لە: ناسینی ژیریی دەستکرد و میکانیزمی کارکردنی مۆدێلە پێشکەوتووەکان. بنەما سەرەکییەکانی زمانی پایسۆن (Python) وەک کۆڵەکەی تەلارسازیی AI. ڕۆڵی بیرکاری و کاریگەرییە ڕاستەوخۆکانی لەسەر دروستکردنی ئەلگۆریتمەکان. جێبەجێکردنی پرۆژەی پراکتیکی و ڕاهێنانی بەردەوام لەسەر داتا ڕاستەقینەکان. بەرهەمهێنانی مۆدێلێکی تەواوی زیرەک لە لایەن بەشداربووانەوە لە کۆتا ڕۆژدا. لە کۆتاییدا، سوپاس و پێزانینی بێپایان ئاراستەی ڕاهێنەری گەنج، دڵسۆز و لێهاتوو مامۆستا ئالان قەرەداخی دەکەین، کە وەک هەمیشە و هاوشێوەی چالاکییە پڕبایەخەکانی پێشووی، بە ئەوپەڕی تواناوە زانیارییە سەردەمییەکانی پێشکەش بە فێرخوازان کرد. دەستخۆشی لە سەرجەم بەشداربووان دەکەین و هیوای سەرکەوتنیان بۆ دەخوازین لە کاروانی داهاتوویاندا لە دنیای پرۆگرامسازی و تەکنەلۆژیادا.#penjwen_learning_city

ناساندن و بەخشینەوەی کتێبی چۆن بووم بە پرد لە شاری پێنجوێن ئەمڕۆ، لە کەشێکی پڕ لە ڕێز و پێزانین بۆ وشە و مێژوو، مەراسیمی ناساندنی کتێبی نوێی نووسەر و کەسایەتی دیاری شارەکەمان، مامۆستا محەمەد ئەمین پێنجوێنی بە ناونیشانی چۆن بووم بە پرد بەڕێوە چوو. خوێندنەوەی کتێبەکە لە لایەن بەڕێز( مامۆستا عبدالرحمن پێنجوێنی) کرا مەراسیمەکە بە ئامادەبوونی ژمارەیەک لە کەسایەتییە دیارەکان، ڕۆشنبیران، نووسەران و دۆستانی ئەدەب و مێژووی دەڤەری پێنجوێن بەڕێوەچوو، کە تێیدا تیشک خرایە سەر گرنگی و ناوەڕۆکی ئەم بەرهەمە نوێیە و ئەزموونی دەوڵەمەندی نووسەر. لە کۆتایی مەراسیمەکەشدا، کتێبی چۆن بووم بە پرد بە واژۆی نووسەرەوە و وەک دیارییەکی بەنرخ بەسەر ئامادەبوواندا دابەشکرا.

هەنگاوێک بەرەو بەدەستهێنانی متمانەبەخۆبوون و هونەری کاریگەریدانان لەسەر دەوروبەر! ئەمڕۆ یەکەم ڕۆژی خولی هونەری وتاربێژی و قسەکردن لەبەردەم جەماوەر بەسەرکەوتوویی دەستی پێکرد. ئەم خولە بۆ ماوەی ٣ ڕۆژ بەردەوام دەبێت، تێیدا بەشداربووان فێری بنەما گرنگەکانی دەربڕین، زمانی جەستە و شێوازی ڕاکێشانی سەرنجی گوێگران دەبن. خولەکە لەلایەن ڕاهێنەر (م. محمد میرانی) پێشکەش دەکرێت، بە مەبەستی پەرەپێدانی لێهاتووییەکانی وتاربێژی و شکاندنی بەربەستی ترس لە قسەکردن لەبەردەم ئامادەبوواندا. بەهیوای سوود و داهاتوویەکی پڕ لە سەرکەوتن بۆ تەواوی بەشداربووان لە ڕۆژانی داهاتووی ئەم ڕاهێنانەدا.